niedziela, 29 grudnia 2013

Średniowieczne godła Krakowa: Podelwie i Dom pod Jaszczurami

W dawnych czasach w Krakowie numerację kamienic zastępowały kamienne godła umieszczane nad bramami.
W niniejszym wpisie skupiłam się na najstarszych w Krakowie godłach umieszczonych nad wejściem do kamienicy.
W Krakowie zachowały się dwa godła z czasów średniowiecza.
Starszym, bo pochodzącym z końca 14 wieku, jest Podelwie, czyli kamienica z płaskorzeźbą lwa, umieszczoną nad bramą przy ul. Grodzkiej 32. Znajdował się tu kiedyś warsztat kamieniarzy pochodzących z Pragi.
Dwie jaszczurki splecione ze sobą stanowią godło Domu pod Jaszczurami. Jest to średniowieczne przedstawienie walczących salamander. Znajduje się ono przy Rynku Głównym 8. Pochodzi z 15 wieku. Oryginał znajduje się w Muzeum Narodowym. Dom obecnie jest siedzibą znanego studenckiego Klubu pod Jaszczurami.
W późniejszych epokach - barok, renesans -  kamienice z godłami również były czymś normalnym. Numerację domów wprowadzono dopiero w 18 wieku.
Z czasów późniejszych zachowały się między innymi kamienice: pod Murzynami, pod Pawiem, pod Złotym Karpiem, pod Słońcem, pod Różą, pod Baranami.
Być może w przyszłości o nich napiszę.

czwartek, 26 grudnia 2013

Szopki bożonarodzeniowe w Krakowie - część pierwsza

Podczas świątecznego spaceru odwiedziłam kilka kościołów krakowskich i zrobiłam zdjęcia szopkom bożonarodzeniowym.
Poniżej szopka w Kościele św. Piotra i Pawła przy ul. Grodzkiej. Szopka jest nieruchoma, ale kołyska, w której leży Jezus, kołysze się; jeden tylko ruchomy element, bardzo wymowny:
Szopka w Katedrze Wawelskiej spodobała mi się najbardziej; figury są piękne (niestety część zdjęć była gorszej jakości, dlatego ich nie zamieściłam):
Ruchoma szopka w Kościele Bernardynów miała dużą widownię. Trudno było zrobić zdjęcie. Szopka ma wiele planów, odgrywają się tu różne codzienne sceny, np. rolnicy pracujący w polu, zwierzęta gospodarskie, wodospad, pracujący młyn.
Może w przyszłości przy okazji innego spacer dodam wpis z innymi szopkami.
Każdy kościół w Polsce i na świecie ma swoją szopkę. Ciekawe, jakie są w innych miejscowościach.

niedziela, 22 grudnia 2013

Życzenia świąteczne

Życzę wszystkim radosnych Świąt Bożego Narodzenia. 

Niech w tych pięknych dniach zagości w Waszych sercach 
spokój i radość.



środa, 18 grudnia 2013

Haiku o zimie: Na granatowym tle nieba

na granatowym tle nieba
chmary wron
zastygły na pustych topolach
czekam na śnieg





Na tym blogu można znaleźć więcej haiku, również o różnych porach roku. Zapraszam do przeczytania 🌺🌺🌺



sobota, 14 grudnia 2013

Wiersz dla dzieci: Narzekający parasol

Narzekający parasol

Nie chcę ciągle tak moknąć!
parasol krzyczy zawzięcie –
w środy, soboty, niedziele,
rano i wieczór, przy święcie!

Zawsze po każdej ulewie
kaszlę i kicham okropnie,
a chory jestem dlatego,
że w deszczu moknę, wciąż moknę!

I nikt się o mnie nie troszczy,
ludziska za nic mnie mają,
a przecież gdy jest ulewa,
nawet kalosze kichają!

Myślał parasol uparcie
i wpadł na pomysł genialny,
gdy była kiedyś ulewa,
to zrobił się przemakalny!

I nikt już od tamtej pory
na deszcz go z sobą nie bierze.
Jest parasolem słonecznym!
 a słońce piecze, oj! piecze!

Jest parasolem słonecznym,
wychodzi na dwór, gdy żarzy,
martwi się teraz okropnie,
że słońce praży i parzy!


Na tym blogu znajdziesz więcej interesujących wierszy dla dzieci. Zapraszam 💙💙💙


grafika z freshdesignblog.com

sobota, 7 grudnia 2013

Gotyckie portale budynków świeckich w Krakowie

Niewiele zachowało się w Krakowie oryginalnych portali w stylu gotyckim. Wiele uległo przebudowie, np. na portal w stylu renesansowym czy barokowym.
Chciałabym przedstawić kilka portali budowli świeckich, o których dowiedziałam się dzięki wycieczce PTTK.
Poniżej przedstawiony jest zbudowany z charakterystycznym dla gotyku ostrołukiem - jest to portal ostrołukowy. Znajduje się przy ul. Floriańskiej. W późniejszych epokach, renesansu, baroku, budowano portale półkoliste. Portale półkoliste obowiązywały również we wcześniejszej epoce romańskiej. Portal ostrołukowy jest charakterystyczny tylko dla gotyku.
Portal ostrołukowy znajduje się także w sieni Pałacu Biskupa Erazma Ciołka przy ul. Kanoniczej:
Ostrołukowy kształt mają również bramy należące do murów obronnych, które były budowane w czasach średniowiecza - wtedy gdy w budownictwie panował już styl gotycki.
Oto Brama Rzeźnicza, zamurowana kilkaset lat temu ze względów politycznych (napiszę o tym w innym poście):
I najbardziej znana Brama Floriańska:
Z okresu średniowiecza zachowało się także pierwotne wejście do Sukiennic, które miały wtedy zupełnie inną architekturę i wielkość. Oto charakterystyczny ostrołukowy kształt portali:
Innym typem portali gotyckich były portale prostokątne. Pochodzą one z okresu późniejszego gotyku. Posiadają specyficzne zdobienia z łukiem w kształcie przypominającym ośli grzbiet. Takich jest w Krakowie kilka (oczywiście z wyłączeniem kościołów).

Poniższy portal tego rodzaju pochodzi z ul. Floriańskiej.
Podobny można zauważyć w wieży ratuszowej na Rynku Głównym.
Wyjątkowo piękny portal gotycki mieści się w Collegium Maius. Bogato zdobiony, nazywany jest Złotą Bramą - Aurea Porta. Znajduje się na pierwszym piętrze przy wejściu do biblioteki. Zdjęcie ukazuje jego górną część.
Gotyk, jak się dowiedziałam, emanował kolorami, był barwny i przez to wesoły. Portale były pięknie pomalowane żywymi  kolorami. Nie był szary i poważny, jak nam się zwykle wydaje.
Ostatnie zdjęcie pochodzi z najstarszej części Akademii Krakowskiej - Collegium Maius. Przy okazji chciałabym ukazać pewną ciekawostkę - krzywy komin na dachu budynku.
Podobno ma bardzo dobry cug, świetnie funkcjonuje. Legenda głosi, że tuż przed wizytą króla zorientowano się, że na dachu nie ma komina. Jakże to tak wypada przyjmować króla z otworem bez komina? Jeden z robotników zaofiarował się, że zrobi to w nocy. A że wypił sobie kielicha, na dodatek ciemno, więc ręka mu się omsknęła. I tak powstał krzywy komin.

poniedziałek, 2 grudnia 2013

Baszty i bramy Krakowa: Rzeźnicza, Floriańska, Pasamoników, Stolarska

Powszechnie uważa się, że Brama Floriańska jest jedyną zachowaną bramą, wchodzącą w skład murów obronnych. Ta opinia jest nieprawdziwa. Zachowała się również druga brama - Brama Rzeźnicza. Jest to najstarsza brama, wzniesiona w 1228 roku.
Nie pełniła swojej funkcji zbyt długo, ponieważ została zamurowana w 14 wieku po buncie wójta Alberta. Władysław Łokietek rozwścieczony buntem wójta krakowskiego, skierowanym przeciwko niemu, rozkazał część miasta, w której urzędował wójt, zburzyć, a bramę zamurować. Jej historia nie trwała długo. Jednak miała szczęście, bo tylko jako jedna z dwóch dotrwała do naszych czasów.
Brama Floriańska to jedna z najbardziej znanych i reprezentacyjnych budowli Krakowa. Jej patronem jest św. Florian, którego rzeźba - w stylu barokowym z 17 wieku - znajduje się od strony miasta. Bramy bronił cech kuśnierzy. Została zbudowana w 1300 roku.

Brama była częściowo zmieniana. Jej hełm, pierwotnie gotycki, przebudowano w stylu barokowym.
Płaskorzeźba orła piastowskiego, zaprojektowana przez Jana Matejkę, powstała w końcu 19 wieku.
Zachowały się trzy baszty: Pasamoników, Stolarska i Ciesielska.
Najpiękniejsza z nich jest Baszta Pasamoników, czyli rzemieślników zajmujących się wyrabianiem pasów. Została zbudowana w 15 wieku.
Jest ozdobiona charakterystycznym dla stylu romańskiego i gotyckiego - fryzem arkadkowym, czyli ornamentem złożonym z szeregu małych arkadek.
Widoczne są także wzory powstałe na skutek użycia cegły o dwóch kolorach: czerwonej i czarnej. Jest to dowód na to, że dbano w tych czasach o estetykę wykonania.
Kolejną basztą, która przetrwała, jest Baszta Stolarska, zwana też Basztą Stolarzy. Pochodzi z 15 wieku. Charakterystyczne są tu okna w kształcie krzyży.
A oto jej widok od wewnętrznej strony murów.
Brama Ciesielska to trzecia baszta. Jest trochę inna od pozostałych - ma kształt ośmiokątny.
Mury obronne wokół Krakowa zostały zburzone na początku 19 wieku decyzją Rady Miasta. Baszt było 47, a bram - 7.

wtorek, 26 listopada 2013

Pomnik Jana Matejki w Krakowie

12 listopada 2013 roku odsłonięto na Plantach pomnik Jana Matejki. Ten wybitny malarz, zasłużony dla Krakowa, nie doczekał się do tej pory pomnika.
Autorem rzeźby jest profesor krakowskiej ASP Jan Tutaj.
Pomnik został usytuowany w bardzo ładnym miejscu na Plantach, tuż obok Barbakanu i Bramy Floriańskiej. Te drogę Matejko przemierzał codziennie z domu przy u. Floriańskiej do gmachu Akademii Sztuk Pięknych, której był rektorem.
„Matejko z pomnika będzie spoglądał w stronę swojej ukochanej akademii, a plecami będzie odwrócony do miasta. To również pewne odwołanie do jego konfliktu z ówczesnymi władzami Krakowa" - twierdzi Jan Tukaj.

Jan Matejko zrzekł się honorowego obywatelstwa miasta Krakowa po decyzji rady miasta w sprawie zburzenia klasztornego szpitala duchaków, na miejscu którego znajduje się obecnie Teatr Słowackiego.

Pomnik ma około 4 metry wysokości i jest odlany z brązu.
Autor pomnika inspirował się, jak sam przyznaje, autoportretem malarza z 1892 roku.

piątek, 22 listopada 2013

Krościenko nad Dunajcem

Krościenko to szeroko znane centrum turystyki i letnisko  położone na styku Pienin, Gorców i Beskidu Sądeckiego. Doświadczyłam tego osobiście, ponieważ w niewielkim czasie wędrowałam z rodziną po każdym z wymienionych pasm górskich.
Mało kto pewnie wie, że Krościenko jest uzdrowiskiem. U stóp Stajkowej Góry tryskają trzy źródła mineralne: Anna, Michalina i Maria. Są to szczawy wodorowęglanowo-chlorkowe o stężeniu i działaniu podobnym do wód szczawnickich. Ruch letniskowy rozwinął się szczególnie przed I wojną światową. Jednak z powodu małej wydajności źródeł i dużej konkurencji Szczawnicy ruch ten zaniknął.
Wody wszystkich źródeł mają podobny do siebie lekko słonawy smak.
W 1963 roku ksiądz Franciszek Blachnicki, założyciel ruchu Światło-Życie, utworzył tu jeden z pierwszych ośrodków oazowych dla młodzieży.
Cennym zabytkiem jest położony w rynku częściowo gotycki kościół Wszystkich Świętych. Niestety trudno go zwiedzić, bo prawie cały czas jest zamknięty. Msze zostały przeniesione do nowego kościoła; tutaj odbywają się sporadycznie.
Charakterystyczne dla tego rejonu są ciekawie zdobione, charakterystyczne drewniane domy.
W latach 1973-1982 Krościenko było połączone ze Szczawnicą w jeden organizm miejski o nazwie Szczawnica-Krościenko. Jak opowiadała nam nasza gospodyni, nie wyszło to Krościenku na dobre, miasteczko wtedy znacznie podupadło.