niedziela, 27 marca 2011

Wiersz ortograficzny z h i ch: Harde charty

Harde charty            

Pojechały chude charty
w chmurne góry hop! na narty.
Będą hulać hopsasa,
skakać, hasać, hejże ha!

Lubi harce hardy chart.
Chociaż chudy, ale chwat.
Będzie heca, że aż strach,
bo zbyt hardo skacze chart.




















Ten wiersz można oczywiście potraktować jako dyktando ortograficzne 💜 💜 💜
Zapraszam do przeczytania innych wierszy ortograficznych z ż i rz, z ó i u oraz h i ch we wcześniejszych postach.

środa, 23 marca 2011

Koronowany obraz Matki Boskiej Piaskowej w Krakowie

Pierwszy koronowany w Krakowie obraz Matki Boskiej Piaskowej znajduje się w Kościele Karmelitów Trzewiczkowych na Piasku przy ul. Karmelickiej 19. Matka Boska Piaskowa jest nazywana również Panią Krakowa.

Skąd wzięła się nazwa „Piaskowa” i „Piasek”? W 1074 roku książę Władysław Herman zachorował na dziwną chorobę nosa, która była przykrą dolegliwością i objęła nie tylko nos, ale też twarz. Władysław Herman zwrócił się z prośbą o pomoc do Matki Boskiej. Wkrótce miał sen. Przyśniła mu się Matka Boska, która obiecała mu pomóc. Nakazała jednak, żeby zebrał swoją świtę i udał się na przedmieścia Krakowa. Ma iść drogą tak długo, aż poczuje zapach fiołków. Piaskiem, na którym rosną fiołki, ma przetrzeć twarz. Udał się książę w drogę, tak jak nakazała mu Matka Boska, odnalazł miejsce, w którym rosły fiołki. Przetarł twarz piaskiem i wyzdrowiał. Z tej właśnie legendy wywodzi się  nazwa „Piasek” i „Piaskowa”.

Obraz Matki Boskiej Piaskowej został namalowany na ścianie kościoła przez nieznanego zakonnika-karmelitę pod koniec 15 wieku. Legenda głosi, że zakonnik zostawił pewnego wieczora obraz niedokończony i udał się na modlitwę. Następnego dnia okazało się, że obraz został całkowicie ukończony niewidzialną dłonią. Od tego czasu zaczął się szerzyć kult Matki Boskiej Piaskowej. Każdy chciał zobaczyć obraz, który w cudowny sposób został zakończony. Kaplicę do obrazu dobudowano w 17 wieku.

Przed tym obrazem modliła się królowa Bona, królowie z dynastii Wazów. Również Jan III Sobieski modlił się tu w czerwcu 1683 roku przed bitwą pod Wiedniem. Po zwycięstwie ofiarował wota dziękczynne.

W 1764 roku papież Klemens XIII wydał zgodę na koronację obrazu, ale do koronacji nie doszło z różnych względów. Jednym z powodów był brak pieniędzy na koronę dla Matki Boskiej - Karmelici Trzewiczkowi nie mieli na to funduszy.
Ostatecznie obraz został ukoronowany 8 września 1883 roku przez arcybiskupa Albina Dunajewskiego.
Koronę zaprojektował Jan Matejko, który w tym kościele brał ślub.

Koral, którym są spięte szaty Maryi, symbolizuje przyszłą mękę Jezusa.

Zgromadzenie Karmelitów Trzewiczkowych powstało na początku 13 wieku. Do Polski zostało sprowadzone przez Królową Jadwigę i Władysława Jagiełłę.

zdjęcie ze strony wikipedia.pl

Plik:Krakow-kosciol Nawiedzenia NMP MB Piaskowa.jpg
Pierwszy koronowany w Krakowie obraz Matki Boskiej Piaskowej w bazylice Nawiedzenia NMP przy ul. Karmelickiej
Przedstawiam kilka innych zdjęć kościoła na Piasku. 
 Poniżej zdjecie obrazu Matki Bożej Piaskowej Pani Krakowa. Obraz jest w samym centrum. Oszklony, więc mało widoczny. Dwa anioły też go trochę zasłaniają, kwiaty również. Obraz jest w bocznej kaplicy.
 Obraz Jezusa w kościele.
 Obraz namalowany na zewnątrz, na jednej ze ścian.


piątek, 18 marca 2011

Wiersz ortograficzny z u i ó: Bzdurki z chmurki

Bzdurki z chmurki              

Uleciały bzdurki z chmurki
na podwórko małej Ulki,
tam, gdzie pasły się krasulki
i skubały ziarnka kurki.

Zobaczyła to mamulka:
nie pozwolę, by ma córka
plotła bzdurki z bzdurną bzdurką –
jam mamulką! rządzę córką!

Zabierajcie swe pazurki,
uciekajcie aż za górki,
za wysokie grube murki –
precz pazurki od mej Ulki!

Zasmucone więc te bzdurki
założyły bzdurek chórki
i śpiewają teraz z chmurki
piękniej nawet niż kukułki –
dla dziewczynki, małej Ulki.


Ten wiersz można oczywiście potraktować jako dyktando ortograficzne 💛💛💛
Zapraszam do przeczytania innych wierszy ortograficznych z ż i rz, z ó i u oraz h i ch we wcześniejszych postach.



niedziela, 13 marca 2011

Kościół Bożego Ciała na krakowskim Kazimierzu

Jest jednym z kościołów na Kazimierzu. Kazimierz w 1335 roku był lokowany przez Kazimierza Wielkiego; początkowo był miastem chrześcijańskim; w akcie lokacyjnym nie ma żadnej wzmianki o Żydach. Dopiero pod koniec 15 wieku sprowadzono tu Żydów.

Jak powstał kościół Bożego Ciała? Legenda głosi, że około 1347 roku złodzieje ukradli monstrancję z hostią z kościoła Wszystkich Świętych. Jednak gdy się zorientowali, że monstrancja nie jest złota – jak przypuszczali – tylko pozłacana, porzucili ją we wsi Bawół. Po  pewnym czasie okoliczni mieszkańcy zauważyli  światło niewiadomego pochodzenia, które - jak się potem okazało - promieniowało z monstrancji. Powiadomili o tym biskupa Bodzantę. Wieść doszła również do króla Kazimierza Wielkiego, który postanowił we wsi Bawół zbudować kościół.
Jest to typowy kościół gotycki, bazylikowy. Można powiedzieć, że jest podwójną bazyliką – ze względu architektonicznego (ma korpus 3-nawowy, a nawa środkowa jest wyższa od naw bocznych) oraz ze względów religijnych (otrzymał tytuł bazyliki, który nadawano tylko kościołom zasłużonym).
Pełnił funkcję fary miasta Kazimierza. Jego budowę zakończono w 1405 roku. Wtedy to król Władysław Jagiełło sprowadził tu zakon kanoników regularnych laterańskich (dawniej zwani bożociołkami), który przejął parafię i opiekuje się nią do dziś.

Zbudowany jest w typie filarowo-szkarpowym, charakterystycznym dla Krakowa. Ma sklepienie krzyżowo-żebrowe, charakterystyczne dla gotyku.

Witraże z pierwszego okresu zostały zniszczone (podobnie jak w pozostałych kościołach Krakowa). W prezbiterium znajduje się jedno okno, w którym zebrano wszystkie witraże, które  się zachowały z tamtego okresu. Obecne witraże pochodzą z czasów secesji.

W latach 30. 17 wieku dokonano przebudowy wnętrza kościoła. Wtedy na miejsce ołtarza gotyckiego postawiono nowy ołtarz w stylu manierystycznym (manieryzm to ostatnia faza renesansu). Obraz w ołtarzu głównym nosi tytuł „Pokłon pasterzy” (znany też jako „Adoracja pasterzy”); w górnej części ołtarza obraz: „Zdjęcie z Krzyża”.
Z tego samego okresu pochodzą manierystyczne stalle, jedne z najpiękniejszych w Krakowie. Jest w nich 70 miejsc, mają 2 rzędy. Między kolumnami umieszczono rzeźby świętych papieży; są tu też obrazy przedstawiające świętych i błogosławionych.
Na uwagę zasługuje ambona w kształcie łodzi oraz obrazy Tomasza Dolabelli.
Z tego samego okresu pochodzi też wieża (70 m) i 3 kruchty wejściowe.
W kościele znajduje się nagrobek św. Stanisława Kazimierczyka (ur. w 1433 roku). Był obywatelem Kazimierza; nazywał się Sołtys; wstąpił do zakonu kanoników regularnych; był znanym kaznodzieją i spowiednikiem; opiekował się też chorymi; zaraził się od nich i zmarł w opinii świętości (w XV wieku 6 osób zmarło w Krakowie w opinii świętości). W 1993 roku był beatyfikowany przez papieża Jana Pawła II, a w 2010 kanonizowany przez Benedykta XVI.



niedziela, 6 marca 2011

Wit Stwosz w Krakowie

Wit Stwosz (Veit Stoss) pochodził ze Szwabii, urodził się około 1447 roku (dokładna data jego urodzin nie jest znana; zmarł w 1533 roku w Norymberdze). W 1477 przyjechał do Krakowa na pokaz ołtarza do Kościoła Mariackiego i jego projekt został zaakceptowany.

Jest to największy zachowany gotycki rzeźbiony ołtarz w środkowej Europie. Głównym tematem ołtarza jest Zaśnięcie Matki Boskiej (takie jest wezwanie Kościoła Mariackiego). Szafa jest wykonana z drewna dębowego, a postacie z drewna lipowego. Przeważają kolory: niebieski i złoty, bo one w średniowieczu symbolizowały Niebo.

Za wykonanie ołtarza zapłacono Stwoszowi tyle, ile wynosił całoroczny budżet miasta Krakowa. Pracował nad ołtarzem 12 lat; 19 lat przebywał w Krakowie, tu przeżył najpiękniejsze lata swego życia z żoną i dziećmi. Mieszkał przy ulicy Grodzkiej (obecnie nr 39).

Po powrocie do Norymbergii przestało mu się dobrze układać w życiu – spotkało go pasmo nieszczęść finansowych i osobistych (śmierć ukochanej żony). Jeden z jego synów Stanisław  Stwosz pozostał w Krakowie do końca życia, pracując jako rzeźbiarz.

Najbardziej charakterystyczna cechą twórczości Stwosza są nienaturalnie łamane szaty postaci (fałdy i zmarszczenia).

W Kościele Mariackim znajduje się też inne dzieło Stwosza - kamienny krucyfiks ( w prawej nawie) wyrzeźbiony w 1491 roku, przedstawiający Jezusa już po śmierci.

W Muzeum w Pałacu Biskupa Erazma Ciołka znajduje się płaskorzeźba Chrystus w Ogrójcu, która pochodzi z dawnego cmentarza przy Kościele Mariackim. Na jednej z kamienic przy Placu Mariackim znajduje się obecnie kopia tej płaskorzeźby.
W 1492 roku wyrzeźbił nagrobek króla Kazimierza Jagiellończyka, który jest wyjątkowym arcydziełem. Nagrobek to dzieło Stwosza, baldachim został wykonany przez jego uczniów. Ukazał króla w chwili śmierci.

W kościele Dominikanów znajduje się płyta, płaskorzeźba poświęcona Kallimachowi (wychowawca synów Kazimierza Jagiellończyka), odlana w Norymberdze w warsztacie Vischerów w 1506 r., zaprojektowana przez Stwosza, mająca już częściowo cechy renesansu.

W Muzeum w Pałacu Biskupa Erazma Ciołka znajdują się trzy inne rzeźby wykonane prze Stwosza: drewniany krucyfiks wykonany dla celów prywatnych, do prywatnych pobożności, oraz dwie rzeźby rycerzy (fragment większej całości) pilnujących Grobu Pańskiego, wyrzeźbione na czas Świąt Wielkanocnych.

W kaplicy Czartoryskich na Wawelu znajduje się praca syna Stanisława – ołtarz szafowy z ukrzyżowaniem Chrystusa.
Plik:Wit Stwosz Ogrojec.jpg
Płaskorzeźba "Chrystus w Ogrodzie Oliwnym" z dawnego cmentarza przy Kościele Mariackim, obecnie przechowywana w Muzeum w Pałacu Biskupa Erazma Ciołka
Odnowiona płaskorzeźba na jednej z kamienic przy placu Mariackim "Chrystus w Ogrodzie Oliwnym"
 (grudzień 2015)
 Płaskorzeźba poświęcona Kallimachowi w Kościele Dominikanów w Krakowie
Kamienny krucyfiks, zwany krucyfiksem Slackera od nazwiska fundatora, w Kościele Mariackim