z Rynku do zakonu braci mniejszych (stąd nazwa ulicy), czyli franciszkanów. Obecnie właśnie od strony ul. Brackiej najlepiej widać najstarszą gotycką część kościoła.
poniedziałek, 27 lutego 2012
Kościół Franciszkanów w Krakowie
Ulica Bracka jest lekko zakrzywiona, ponieważ miała prowadzić
z Rynku do zakonu braci mniejszych (stąd nazwa ulicy), czyli franciszkanów. Obecnie właśnie od strony ul. Brackiej najlepiej widać najstarszą gotycką część kościoła.
z Rynku do zakonu braci mniejszych (stąd nazwa ulicy), czyli franciszkanów. Obecnie właśnie od strony ul. Brackiej najlepiej widać najstarszą gotycką część kościoła.
piątek, 17 lutego 2012
Wiersz ortograficzny dla dzieci z ó i u: Wędrówka krówki
Wędrówka krówki
Wsiadła wesoła krówka
do zielonej taksówki,
zasunęła zasuwkę
i ruszyła za miasto
na niedzielną wędrówkę
Wsiadła wesoła krówka
do zielonej taksówki,
zasunęła zasuwkę
i ruszyła za miasto
na niedzielną wędrówkę
wtorek, 7 lutego 2012
Kościół św. Anny w Krakowie - perła polskiego baroku
Jest to najpiękniejszy przykład polskiego baroku.
Kościół już w XV wieku stał się za sprawą króla Władysława Jagiełły kościołem uniwersyteckim.
Szybki rozwój uczelni, a także obecność konkurencyjnych wobec uniwersytetu Jezuitów, skłonił profesorów Akademii do przebudowy kościoła. Nowa świątynia miała przyćmić należący do Jezuitów kościół św. Piotra i Pawła (który zbudowano około 100 lat wcześniej).
Z końcem XVII wieku wieku profesorowie zwrócili się do króla Jana III Sobieskiego (który był studentem Uniwersytetu) o pomoc finansową - już w 1689 roku położono kamień węgielny. Budowniczym został znany holenderski architekt Tylman z Gameren, który wzorował swą budowlę na barokowym kościele Sant'Andrea della Valle w Rzymie.
Na fasadzie kościoła znajdują się wyrzeźbione postaci św. Floriana, św. Jana Kantego, św. Kazimierza (z dynastii Jagiellonów) oraz św. Bernarda z Clairvaux.
Kościół jest zbudowany na planie transeptu, w kształcie krzyża łacińskiego. Jest trójnawowy z bocznymi kaplicami. Ołtarze i stiuki to dzieło Baltazara Fontany. Malowidła na ścianach świątyni namalowali bracia Karol i Innocenty Montic z Włoch oraz Karol Dankwart z Nysy.
W ołtarzu głównym znajduje się obraz św. Anny Samotrzeć autorstwa Jerzego Siemiginowskiego, nadwornego malarza króla Jana III Sobieskiego. Obraz jest obudowany konstrukcją architektoniczną - dziełem Fontany. Kolumny wokół obrazu dają złudzenie przestrzeni, a ich skręcenie wprowadza element ruchu. Obraz ma w sobie światło, jak przystało na dzieło baroku. Po prawej i lewej stronie znajdują się rzeźby św. Wojciecha i św. Stanisława (wyrzeźbione przez Fontanę); są oni zwróceni w stronę obrazu. Kompozycja ołtarza jest rozbita, składająca się z kilku elementów.
W stallach są umieszczone obrazy Szymona Czechowicza.
Program ideologiczny kościoła, opracowany przez Sebastiana Piskorskiego, jest oparty na całej Biblii, zarówno Starym jak i Nowym Testamencie, a także w dużym stopniu na Apokalipsie św. Jana - w nawiązaniu do Jerozolimy Niebiańskiej.
Z Apokalipsy św. Jana wywodzą się choćby imiona apostołów w postaci nazw kamieni szlachetnych, np. Jaspis, umieszczone na filarach.
Postacie apostołów znajdujące się na filarach są w ruchu (typowe dla sztuki baroku) i jakby wychodzą poza filar; choć są to malowidła, ma się wrażenie, że są to rzeźby; taka gra z odbiorcą jest charakterystyczna dla baroku.
Podobnie są przedstawione chmury nad łukami, ma się wrażenie, że wychodzą poza łuki.
Beatyfikacja św. Jana Kantego w 1680 roku spowodowała liczne pielgrzymki do kościoła, w którym był pochowany. Z tego m.in względu postanowiono zbudować Mu godną konfesję, obejmującą trumnę i ołtarz. Jest to dzieło Baltazara Fontany. Trumna jest podtrzymywana przez cztery postacie symbolizujące wydziały: teologiczny, prawny, lekarski i filozoficzny. Cztery kolumny są zwieńczone rzeźbami czterech Janów, imienników Jana Kantego. Z boku umieszczono obraz królowej Jadwigi.
Kaplica Podwyższenia Krzyża Świętego składa się z trzech części. W części środkowej znajdują postaci Jezusa na krzyżu, Maryi oraz św. Jana Kantego. Lewa część ołtarza ukazuje św. Weronikę, a prawa - św. Longinusa, żołnierza rzymskiego, który nawrócił się podczas ukrzyżowania.
Tutaj znajduje się też grób Jana Pietraszki, sługi bożego, dawnego proboszcza kościoła św. Anny, przyjaciela Karola Wojtyły.
Pomnik Mikołaja Kopernika można uznać za akt odwagi profesorów uniwersytetu. Kopernik był obłożony klątwą, którą zdjęto z niego pod koniec XVIII wieku. Jednak jego dzieło "O obrotach sfer niebieskich" jeszcze długo znajdowało się na indeksie ksiąg zakazanych. Pomnik zaprojektował w duchu klasycyzmu i ufundował w 1822 roku architekt - amator ks. Sebastian Sierakowski, a wykonał Jan Nepomucen Galli, przedstawiciel włoskiej rodziny kamieniarzy. Był to pierwszy pomnik Mikołaja Kopernika w Polsce. Został wystawiony około 10 lat przed zdjęciem dzieła z indeksu.
Na uwagę zasługują ołtarze boczne św. Katarzyny Aleksandryjskiej i Matki Bożej Niepokalanego Poczęcia, zaprojektowane w formie rzeźby. Ołtarze są obudowane rzeźbami, kolumnami; występuje tu też gra świateł dzięki światłu padającemu przez otwory w suficie. To wszystko zostało zaprojektowane przez Fontanę; są to jego pomysły. W kolejnych ołtarzach bocznych elementem centralnym są obrazy, np w kaplicy św. Sebastiana. Taki był zapewne pomysł Fontany - aby każdy ołtarz był inny.
Warto też zwrócić uwagę na ambonę, która jest dziełem polskiego artysty.
Szybki rozwój uczelni, a także obecność konkurencyjnych wobec uniwersytetu Jezuitów, skłonił profesorów Akademii do przebudowy kościoła. Nowa świątynia miała przyćmić należący do Jezuitów kościół św. Piotra i Pawła (który zbudowano około 100 lat wcześniej).
Kościół jest zbudowany na planie transeptu, w kształcie krzyża łacińskiego. Jest trójnawowy z bocznymi kaplicami. Ołtarze i stiuki to dzieło Baltazara Fontany. Malowidła na ścianach świątyni namalowali bracia Karol i Innocenty Montic z Włoch oraz Karol Dankwart z Nysy.
Program ideologiczny kościoła, opracowany przez Sebastiana Piskorskiego, jest oparty na całej Biblii, zarówno Starym jak i Nowym Testamencie, a także w dużym stopniu na Apokalipsie św. Jana - w nawiązaniu do Jerozolimy Niebiańskiej.
Postacie apostołów znajdujące się na filarach są w ruchu (typowe dla sztuki baroku) i jakby wychodzą poza filar; choć są to malowidła, ma się wrażenie, że są to rzeźby; taka gra z odbiorcą jest charakterystyczna dla baroku.
Podobnie są przedstawione chmury nad łukami, ma się wrażenie, że wychodzą poza łuki.
Tutaj znajduje się też grób Jana Pietraszki, sługi bożego, dawnego proboszcza kościoła św. Anny, przyjaciela Karola Wojtyły.
Pomnik Mikołaja Kopernika można uznać za akt odwagi profesorów uniwersytetu. Kopernik był obłożony klątwą, którą zdjęto z niego pod koniec XVIII wieku. Jednak jego dzieło "O obrotach sfer niebieskich" jeszcze długo znajdowało się na indeksie ksiąg zakazanych. Pomnik zaprojektował w duchu klasycyzmu i ufundował w 1822 roku architekt - amator ks. Sebastian Sierakowski, a wykonał Jan Nepomucen Galli, przedstawiciel włoskiej rodziny kamieniarzy. Był to pierwszy pomnik Mikołaja Kopernika w Polsce. Został wystawiony około 10 lat przed zdjęciem dzieła z indeksu.
Na uwagę zasługują ołtarze boczne św. Katarzyny Aleksandryjskiej i Matki Bożej Niepokalanego Poczęcia, zaprojektowane w formie rzeźby. Ołtarze są obudowane rzeźbami, kolumnami; występuje tu też gra świateł dzięki światłu padającemu przez otwory w suficie. To wszystko zostało zaprojektowane przez Fontanę; są to jego pomysły. W kolejnych ołtarzach bocznych elementem centralnym są obrazy, np w kaplicy św. Sebastiana. Taki był zapewne pomysł Fontany - aby każdy ołtarz był inny.
Warto też zwrócić uwagę na ambonę, która jest dziełem polskiego artysty.
sobota, 28 stycznia 2012
Gotyk w świeckim budownictwie Krakowa
Gotyk jest ostatnim stylem epoki średniowiecza. Jego ojczyzną jest Francja, pojawił się w XII wieku, a rozprzestrzenił w wieku XIII. Jedynym krajem, który oparł się gotykowi, były Włochy - mocno zakorzenione w stylu klasycznym. Włoski artysta Giorgio Vasari (uczeń Michała Anioła) w XVI wieku poddał krytyce styl gotycki i jego opinia utrzymywała się przez całe wieki. Dopiero w epoce romantyzmu odkryto piękno gotyku. Przyczynił się do tego Wiktor Hugo, który akcje swoich powieści umiejscawiał w katedrach średniowiecznych.
W gotyku budowano z cegły; występuje pęd w górę, strzelistość; pojawiają się filary, sklepienia, wysokie okna o kształcie lancetowatym zakończone ostrymi łukami, coraz bardziej zdobione portale wiodące do wnętrza budynku, okna zdobione witrażami. Elementy konstrukcyjne stają się zdobieniami: filary, sklepienia. Coraz częściej pojawia się rzeźba - początkowo głównie w budownictwie sakralnym, ale potem częściej w zamkach głównie warownych. W stylu gotyckim budowano wiele budowli świeckich: ratusze, uniwersytety, mury obronne, baszty.
W Krakowie gotyk pojawił się w drugiej połowie XIII wieku. Był to okres rozbicia dzielnicowego. Od czasów króla Władysława Łokietka zaczęła się powolna odbudowa państwa polskiego. Pod koniec XV wieku w samym Krakowie było więcej budowli murowanych niż w całym królestwie.
Za panowania Łokietka na wzgórzu wawelskim powstało kilka budynków; pozostała z nich wieża Łokietkowa. która obecnie jest rdzeniem Kurzej Stopki zdobionej tarczami z herbami Jagiellonów. Za panowania Kazimierza Wielkiego dokonano przebudowy zamku wawelskiego - budynki zostały zgrupowane wokół dziedzińca.
Kolejnym przykładem stylu gotyckiego w architekturze świeckiej jest Collegium Iuridicum znajdujące się przy placu św. Magdaleny; wcześniej była to średniowieczna hala przeznaczona do celów handlowych. Na początku XV wieku została odkupiona dla Uniwersytetu Jagiellońskiego. Najlepiej zachował się z czasów średniowiecza narożny budynek przy ul. Kanoniczej - choć, jak twierdzą specjaliści, dokonano w nim pewnych zmian od czasów epoki średniowiecza.
Przy ul. Grodzkiej 32 znajduje się najstarsze zachowane godło w Krakowie. Kamienica nazywana była: Podelwie. Godło przedstawia lwicę karmiącą swoje małe. Był tu kiedyś warsztat kamieniarzy pochodzących z Pragi.
Jednym z najwspanialszych przykładów stylu gotyckiego w architekturze świeckiej Krakowa jest Collegium Maius, które zostało opisane przeze mnie w oddzielnym wpisie na tym blogu.
Kolejnym przykładem są Sukiennice. Aby zachęcić kupców do przybywania do Krakowa, trzeba było im zapewnić dobre warunki do przechowywania towaru. Handel suknem był wówczas bardzo rozpowszechniony; powstawały specjalne hale, w których handlowano wyłącznie suknem. Dla tego celu powstały Sukiennice w drugiej połowie XIII wieku. Początkowo były to rzędy kramów, które z czasem zadaszono. Za króla Kazimierza Wielkiego powstał wielki gmach murowany. Do pożaru w drugiej połowie XVI wieku Sukiennice pozostały w gotyckim stylu; odbudowane jednak zostały w stylu renesansowym. Elementy budynku z czerwoną cegłą to pozostałość stylu gotyckiego.
Ratusz jest budowlą reprezentacyjną miasta, siedzibą burmistrza. Pierwsze zapiski na temat krakowskiego ratusza pochodzą z 1316 roku. Późniejszą rozbudową ratusza zajmował się mistrz Jan z Torunia. Najwspanialszym pomieszczeniem w ratuszu była Izba Pańska; tu nowo koronowany król przebierał się w stosowne szaty, po czym spotykał się z krakowskimi mieszczanami. W ratuszu miały siedzibę również sądy ławnicze. W podziemiach znajdowało się więzienie i izba tortur (narzędzia tortur z ratusza można oglądać w Domu Matejki). Na dziedzińcu znajdował się pień katowski. Wieża ratusza miała swojego trębacza. W latach 1817-20 zniszczony ratusz został rozebrany.
Przy ul. Szpitalnej znajduje się typowa gotycka kamienica - Kamienica Jaroszowska z I ćwierci XV wieku. W podziemiach znajdują się najstarsze fragmenty; fasada z cegły - ciemniejsza cegła to zembrówka; portal gotycki. Obecnie kamienica należy do zakonu duchaczek.
Dom pod Krzyżem pochodzi z XV wieku. Gotycki budynek został zbudowany przez zakon duchaków. W XV wieku siostry duchaczki prowadziły w tym budynku przytułek dla najbiedniejszych chorych. Nazwa ulicy Szpitalnej pochodzi od szpitala prowadzonego przez zakon duchaków.
Kolejnym wspaniałym przykładem stylu gotyckiego w budownictwie świeckim Krakowa są mury obronne. Powstawały na przestrzeni kilku wieków - od XIII do XVII wieku. Budowane były z kamienia wapiennego. Przed murem głównym znajdował się podmurek. Fosa była zasilana wodą z Rudawy. Baszty były co 50 metrów. W 15 wieku istniało 17 baszt, przed zburzeniem – 47. Obecnie zachowały się trzy baszty: Pasamoników, Ciesielska, Stolarzy. Brama Floriańska jest jedyną bramą, która przetrwała. Była najważniejszą bramą; nazywana Porta gloriae – tędy wjeżdżali przyszli królowie oraz dostojni goście. Połączona była szyją z Barbakanem. Obecnie jest nakryta barokowym hełmem, co jest efektem późniejszej przebudowy.
W gotyku budowano z cegły; występuje pęd w górę, strzelistość; pojawiają się filary, sklepienia, wysokie okna o kształcie lancetowatym zakończone ostrymi łukami, coraz bardziej zdobione portale wiodące do wnętrza budynku, okna zdobione witrażami. Elementy konstrukcyjne stają się zdobieniami: filary, sklepienia. Coraz częściej pojawia się rzeźba - początkowo głównie w budownictwie sakralnym, ale potem częściej w zamkach głównie warownych. W stylu gotyckim budowano wiele budowli świeckich: ratusze, uniwersytety, mury obronne, baszty.
W Krakowie gotyk pojawił się w drugiej połowie XIII wieku. Był to okres rozbicia dzielnicowego. Od czasów króla Władysława Łokietka zaczęła się powolna odbudowa państwa polskiego. Pod koniec XV wieku w samym Krakowie było więcej budowli murowanych niż w całym królestwie.
Za panowania Łokietka na wzgórzu wawelskim powstało kilka budynków; pozostała z nich wieża Łokietkowa. która obecnie jest rdzeniem Kurzej Stopki zdobionej tarczami z herbami Jagiellonów. Za panowania Kazimierza Wielkiego dokonano przebudowy zamku wawelskiego - budynki zostały zgrupowane wokół dziedzińca.
 |
| Kurza Stopka, której rdzeniem jest Wieża Łokietkowa |
 |
| Collegium Iuridicum - najlepiej zachowana z epoki średniowiecza jest część z czerwonej cegły |
 |
Dziedziniec Collegium Maius
|
 |
| Fragment portalu gotyckiego zdobiącego wejście do biblioteki |
 |
| Sukiennice |
 |
| Wieża ratuszowa |
 |
| Makieta ratusza na Rynku Głównym |
Dom pod Krzyżem pochodzi z XV wieku. Gotycki budynek został zbudowany przez zakon duchaków. W XV wieku siostry duchaczki prowadziły w tym budynku przytułek dla najbiedniejszych chorych. Nazwa ulicy Szpitalnej pochodzi od szpitala prowadzonego przez zakon duchaków.
Kolejnym wspaniałym przykładem stylu gotyckiego w budownictwie świeckim Krakowa są mury obronne. Powstawały na przestrzeni kilku wieków - od XIII do XVII wieku. Budowane były z kamienia wapiennego. Przed murem głównym znajdował się podmurek. Fosa była zasilana wodą z Rudawy. Baszty były co 50 metrów. W 15 wieku istniało 17 baszt, przed zburzeniem – 47. Obecnie zachowały się trzy baszty: Pasamoników, Ciesielska, Stolarzy. Brama Floriańska jest jedyną bramą, która przetrwała. Była najważniejszą bramą; nazywana Porta gloriae – tędy wjeżdżali przyszli królowie oraz dostojni goście. Połączona była szyją z Barbakanem. Obecnie jest nakryta barokowym hełmem, co jest efektem późniejszej przebudowy.
wtorek, 17 stycznia 2012
Wiersz o zimie dla dzieci: Zimowe psoty
Zimowe psoty
Zasnęły łąki,
ogrody, drzewa.
ogrody, drzewa.
Świat też zasypia,
od rana ziewa.
Okrył się śnieżną
białą kołderką
lekką, puchową
i taką miękką.
Gdy zasnął wreszcie,
to wszystkie trzpioty
wybiegły z domów,
by robić psoty.
Śnieżki migają!
Sanki zjeżdżają!
Śnieżne bałwanki
ludzi udają!
Psotę zaś największą
zrobiła nam zima:
Schowała kolory,
biel nam zostawiła!
sobota, 7 stycznia 2012
Utugawa Kuniyoshi – W świecie legend i fantazji
Byłam w Krakowie na wystawie japońskiego malarza Utugawy Kuniyoshi w Kamienicy Szołayskich. Kuniyoshi (1797-1861) to jeden z najznakomitszych artystów drzeworytu, z kręgu nurtu ukiyo-e, „obrazów przepływającego świata". W Polsce po raz pierwszy zorganizowano wystawę poświęconą wyłącznie jego pracom.
Jego dzieła poruszają tematy zaczerpnięte z historii Japonii, podań i legend; portretował również piękne kobiety oraz aktorów teatru kabuki; na swoich obrazach przedstawiał też duchy i zjawy umiejscowione w realnym świecie; lubił przedstawiać zwierzęta, szczególnie koty, którym nadawał cechy ludzkie; wiele swoich prac poświęcił nastrojowym i pięknym pejzażom Japonii.
Kuniyoshi należy do ostatnich wielkich twórców tzw. złotego, klasycznego okresu drzeworytu ukiyo-e. Ukiyo-e to nazwa nurtu w sztuce okresu Edo (1603–1868) – Japonia, zjednoczona po długoletnich bratobójczych wojnach, uzyskała wtedy pokój na ponad 260 lat pod rządami rodu Tokugawa. Był to jednocześnie okres izolacji kraju, co miało duży wpływ na sztukę tego czasu. „Ukiyo-e” to dosłownie „obrazy z przemijającego świata”; otaczającą rzeczywistość postrzegano jako czas ulotny, przepływający „jak tykwa unoszona prądem rzeki”.
Technika wykonania tych prac polegała na przygotowaniu wielu drewnianych matryc dla poszczególnych barw, a następnie na odbijaniu na papierze każdego koloru osobno.
Wszystkie eksponowane drzeworyty znajdują się kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie. W skład tego zbioru, pochodzącego z daru Feliksa "Mangghi" Jasieńskiego, wchodzi ponad 260 drzeworytów oraz wydawnictwa albumowe. W Kamienicy Szołayskich jest eksponowanych około 100 prac.
Jego dzieła poruszają tematy zaczerpnięte z historii Japonii, podań i legend; portretował również piękne kobiety oraz aktorów teatru kabuki; na swoich obrazach przedstawiał też duchy i zjawy umiejscowione w realnym świecie; lubił przedstawiać zwierzęta, szczególnie koty, którym nadawał cechy ludzkie; wiele swoich prac poświęcił nastrojowym i pięknym pejzażom Japonii.
Kuniyoshi należy do ostatnich wielkich twórców tzw. złotego, klasycznego okresu drzeworytu ukiyo-e. Ukiyo-e to nazwa nurtu w sztuce okresu Edo (1603–1868) – Japonia, zjednoczona po długoletnich bratobójczych wojnach, uzyskała wtedy pokój na ponad 260 lat pod rządami rodu Tokugawa. Był to jednocześnie okres izolacji kraju, co miało duży wpływ na sztukę tego czasu. „Ukiyo-e” to dosłownie „obrazy z przemijającego świata”; otaczającą rzeczywistość postrzegano jako czas ulotny, przepływający „jak tykwa unoszona prądem rzeki”.
Technika wykonania tych prac polegała na przygotowaniu wielu drewnianych matryc dla poszczególnych barw, a następnie na odbijaniu na papierze każdego koloru osobno.
Wszystkie eksponowane drzeworyty znajdują się kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie. W skład tego zbioru, pochodzącego z daru Feliksa "Mangghi" Jasieńskiego, wchodzi ponad 260 drzeworytów oraz wydawnictwa albumowe. W Kamienicy Szołayskich jest eksponowanych około 100 prac.
 |
 |
 |
Subskrybuj:
Posty (Atom)