Olkusz

 Olkusz leży 50 km od Krakowa, 6,5 km od Pustyni Błędowskiej. Nie sposób było to miasto pominąć.

Przy wjeździe do miasta powitała nas figura Matki Boskiej:

Jest tu zabytkowa Starówka. Na rynku znajdują się kamienice z XVI, XVII wieku i z początku XIX wieku. Kamienice są urocze, ale zasłonięte szyldami i reklamami. Rynek jest raczej rozległy jak na tak nieduże miasto.

Olkusz leży na Pojezierzu Olkuskim. Rzeka Biała wypływająca przez tamę dawnego zalewu w Laskach, niesie rekordowe ilości wody.

Zjawisko zmniejszania się liczby ludności jest widoczne w całym kraju. Podobnie, jak w latach ubiegłych zmniejszyła się liczba ludności samego miasta. O ile na początku 2021 roku Olkusz liczył 33370 mieszkańców, tak obecnie liczba ludności miasta wynosi 32737 osób, czyli o 633 mniej.

Olkusz nazywany jest Srebrnym Miastem i kolebką polskiego górnictwa srebra i ołowiu.

Poniżej Bazylika p.w. św. Andrzeja Apostoła:

Średniowieczna baszta z fragmentem murów obronnych:

Bardzo interesujące jest wnętrze bazyliki.

Kolumny zostały ozdobione w XX wieku przez Józefa Dutkiewicza. Był on zwolennikiem wprowadzania elementów sztuki współczesnej do zabytkowych kościołów. Kolumny mają bardzo nowoczesną stylistykę. Wykonane zostały metodą sgraffito. Wielu parafianom się nie spodobały - były zbyt nowoczesne. Mnie samą te kolumny zaskoczyły, nigdy czegoś takiego nie widziałam.

Intrygująca jest postać św. Magdaleny:

Pustynia Błędowska

 Pustynia Błędowska to niewątpliwie jedna z większych ciekawostek przyrodniczych i krajobrazowych w Polsce, na pograniczu dwóch województw: śląskiego i małopolskiego. Zwana „Polską Saharą” - morze piasku i największy obszar piasków lotnych w środku kraju. Pustynia położona jest na terenie Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd, na granicy Wyżyny Olkuskiej i Wyżyny Śląskiej oraz pomiędzy Kluczami od wschodu i Błędowem od zachodu. Jej północną granicę wyznacza Chechło. Przez obszar pustynny z zachodu na wschód, przepływa głęboką doliną rzeka Biała Przemsza, dzieląc ją na dwie nierówne części: mniejszą północną i większą południową. Łączny jej obszar zajmuje około 32 km2 powierzchni.

Istnieje pewna legenda o samym powstaniu Pustyni Błędowskiej, a mianowicie podobno powstała ona z nadbałtyckich piasków. Dawno temu, kiedy w kopalnianych szybach wydobywano na tym terenie cynk i ołów, a przy okazji również srebro, górnicy hałasowali nad głowami diabłów. Diabły rozzłościło nie tylko stukanie na górze, przez które spać nie mogli, ale również to, że ludzie zabierali im srebro, które według nich należało tylko do podziemi. Wtedy jeden z diabłów wpadł na pomysł, aby zasypać kopalnie piaskiem. Kiedy wracał znad morza z wielkim worem piachu, zahaczył nim o wieżę kościoła kluczewskiego i przez ogromną dziurę w worku, piasek rozsypał się po okolicy tworząc rozległą pustynię.

Na terenie pustyni zostały zrealizowane zdjęcia do ekranizacji filmu „Faraon” oraz „W pustyni i w puszczy”.

Pustynię otaczają lasy, jest nawet kilka jeziorek. Wybraliśmy się na spacer jednym ze szlaków:

Wejście na pustynię:

Poczuliśmy się jak na Helu. Nie było łatwo iść w sportowych butach po piasku:

Pustynia trochę zarasta:

 Podczas wyprawy na Pustynię Błędowską warto odwiedzić punkty widokowe. Pierwszym z nich jest wzgórze Czubatka w Kluczach (382 m n.p.m.), z ruinami punktu dowodzenia niemieckich wojsk z II wojny światowej oraz wieżą obserwacyjną Nadleśnictwa Olkusz. Na wzgórzu są tablice informacyjne i ławeczki, na których można odpocząć po wędrówce na szczyt. Drugim punktem widokowym jest Dąbrówka w Chechle (355 m n.p.m.), skąd można zobaczyć jeszcze piękniejszy widok, z jeszcze większym terenem odkrytego piasku. Na tym terenie z kolei znajduje się bunkier - punkt dowodzenia polskiego wojska z II wojny światowej.

Tu można coś zjeść, odpocząć. Nie było wielu turystów, bo wiał silny wiatr:

Niestety zmiany klimatu, podniesienie poziomu wód oraz działalność człowieka spowodowały, że odsłonięte piaski coraz bardziej zarastają. Południowa część pustyni jest już prawie całkowicie zarośnięta. Wciąż trwają prace, które przywrócić mają pustyni jej dawny wygląd. Jej obszar objęty jest ochroną Natura 2000, a promocją i ochroną Pustyni Błędowskiej zajmuje się Stowarzyszenie Polska Sahara.

Malarstwo Mariana Ruzamskiego

 Marian Ruzamski. Sztuka pamięci

Sto lat po swojej ostatniej dużej wystawie indywidualnej polski artysta malarz i rysownik Marian Ruzamski (1889–1945) ponownie pojawia się w przestrzeni publicznej. Studiował w Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie – tam też odbyły się jego ostatnie duże wystawy, zanim prześladowania, wojna i przemoc wyparły jego życie i sztukę ze zbiorowej pamięci. Ruzamski, urodzony w Lipniku koło Bielska-Białej, musiał w 1914 roku przerwać stypendium w Paryżu i w czasie I wojny światowej został wywieziony przez wojska rosyjskie do Charkowa. W 1943 roku został zadenuncjowany jako Żyd i homoseksualista, naziści deportowali go do obozu Auschwitz, a później do Bergen- Belsen, gdzie zmarł 8 marca 1945 roku.

Wystawa „Marian Ruzamski. Sztuka pamięci”, która po raz pierwszy ma miejsce w Polsce, prezentuje ponad 130 dzieł ze wszystkich etapów twórczości artysty – od wczesnych studiów, przez prace z okresu niewoli i międzywojnia, aż po wstrząsające portrety z więziennej izby chorych w Auschwitz, nazwane przez Ruzamskiego „mapą Auschwitz”. Właśnie te prace stanowią przejmujące świadectwo sztuki przeciwko barbarzyństwu. Wystawa powstała z inicjatywy Mariana Turskiego, ocalałego z Auschwitz, i jest mu poświęcona. Projekt wystawy w Solingen i Tarnobrzegu powstał we współpracy z Muzeum–Zamek Tarnowskich w Tarnobrzegu i Bunkrem Sztuki.

Portrety współwięźniów z obozów koncentracyjnych: