niedziela, 26 kwietnia 2015

Rzeszów - spacer po mieście

Zaczynam od centralnego miejsca, od Rynku.
Bardzo ładny jest rzeszowski ratusz, który został wybudowany, podobnie jak zamek (późniejszy Zamek Lubomirskich), przez Mikołaja Spytka Ligęzę, najprawdopodobniej przed końcem XVI wieku jako budynek prywatny. Dzisiejszą formę przyjął pod koniec XIX wieku, kiedy to w 1867 i 1884, następnie w latach 1897-98 przeprowadzono jego gruntowną przebudowę łączącą elementy stylu neogotyckiego i neorenesansowego. Właśnie wtedy stał się miejskim ratuszem i do dziś jest siedzibą Urzędu Miasta i Prezydenta.
Na Rynku, w jego centralnym miejscu, znajduje się pomnik Tadeusza Kościuszki.
I bardzo ciekawa studnia z drewnianym stylowym zadaszeniem. Jest ulubionym miejscem spotkań zakochanych i przyjaciół.
Niedaleko Rynku nieduża, ale sympatyczna fontanna.
 Obok fontanny znajduje się pomnik dedykowany trenerowi Kazimierzowi Górskiemu.
Teraz przechodzimy na ul. 3 Maja (dawniej Pańska), stanowiącą rzeszowski deptak.
Gotycki kościół św. Wojciecha i św. Stanisława jest kościołem farnym Rzeszowa. Znajduje się w centrum na Starym Mieście u zbiegu ulic 3 Maja i Kościuszki.
Kościół Świętego Krzyża oraz konwent popijarski, czyli dawny klasztor pijarów, to zespół budynków rozlokowanych wzdłuż ulicy 3 Maja.
Kościół, klasztor i szkoła powstały w latach 1644–56. Szkoła początkowo była drewniana. Budowle wzorowane są na renesansie włoskim, ale zabudowa wnętrza i front jest już barokowa. Zespół został wykończony przez najwybitniejszego architekta polskiego baroku Tylmana z Gameren.
Obecnie swoją pierwotną funkcję zachował jedynie kościół, pozostałe części klasztoru z biegiem czasu zyskiwały różne funkcje. W skrzydle południowym obecnie znajduje się siedziba Muzeum Okręgowego, natomiast w północnym I Liceum Ogólnokształcącego im. St. Konarskiego.
Świątynia czasami jest określana jako "kościół studencki", głównie ze względu na tradycje pobliskiego liceum (wcześniejszego wyższego gimnazjum).
Piękny budynek.
Gmach Banku PKO zlokalizowany jest przy ul. 3 Maja 23. Zbudowany został w latach 1906-1908 dla Komunalnej Kasy Oszczędności założonej w 1862 roku. Budynek wyróżnia się z otoczenia oryginalną i ciekawą architekturą. Jego eklektyczna elewacja łączy w sobie kilka stylów, co nadaje budynkowi niepowtarzalny wygląd.
Rzeźba z brązu przy ul. 3 Maja przedstawia postać Tadeusza Nalepy, zwanego ojcem polskiego bluesa.
Przechodzimy z ul. 3 Maja na al. Lubomirskich.
Letni Pałac Lubomirskich to zabytkowa, późnobarokowa rezydencja z elementami rokoka, znajdująca się przy alei Lubomirskich, w pobliżu Zamku Lubomirskich.
Budynek zaprojektował prawdopodobnie Tylman z Gameren.
Rozbudowano go w połowie XVIII w. za czasów Hieronima Augusta Lubomirskiego, kiedy nadwornym architektem był Karol Wiedemann. Pałacyk uzyskał w efekcie modną w tym czasie formę maison de plaisance. W jego otoczeniu znajdował się rozległy ogród z oranżerią, zwierzyńcem i altaną w stylu chińskim.
W pobliżu pałacu, przy Alei pod Kasztanami, mieszczą się cenne i urokliwe wille secesyjne z przełomu XIX i XX wieku.
Zamek w Rzeszowie to jeden z głównych zabytków miasta; wybudowany w latach 1902–1906 na miejscu dawnego zamku Lubomirskich. 
Pierwsza konstrukcja obronna powstała w tym samym miejscu prawdopodobnie już w XVI w. Następnie pod koniec tego stulecia swój dwór obronny w Rzeszowie wybudował Mikołaj Spytek Ligęza. W 1620 rozbudował go w stylu palazzo in fortezza. Od 1637 zamek był własnością rodziny Lubomirskich. Główne prace budowlane na nim prowadzili Tylman z Gameren i Karol Henryk Wiedemann. W 1820 kompleks został przejęty przez władze austriackie i zaadaptowany do celów sądowniczych oraz więziennych. Jego wyburzenie na początku XX w. spowodowane było bardzo złym stanem konstrukcji. W historycznej formie do czasów współczesnych zachowano jedynie wieżę bramową i bastionowe fortyfikacje.
W pobliżu Zamku Lubomirskich mieści się pomnik pierwszego właściciela Rzeszowa. Jan Pakosławic ze Stróżysk był dyplomatą, rycerzem i bliskim współpracownikiem króla Kazimierza Wielkiego. 19 stycznia 1354 r., w uznaniu zasług, otrzymał w darze z rąk króla miasto Rzeszów.
Pomnik poświęcony żołnierzom wyklętym:
Zabytkowy Klasztor Bernardynów z okazałym kościołem p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii jest znanym miejscem odpustowym.
Zespół klasztorny powstał w pierwszej połowie XVII wieku w miejscu starszej, XVI-wiecznej budowli sakralnej. Pierwotnie stał tu drewniany kościółek, który miał być zbudowany w 1536 r. Według tradycji powstanie kościółka związane było ze znalezieniem w tym miejscu w 1513 roku figury Matki Boskiej, zwanej Rzeszowską, która znajduje się obecnie w kaplicy stanowiącej Sanktuarium Maryjne. 
Fundatorem zespołu klasztornego był ówczesny właściciel Rzeszowa Mikołaj Spytek Ligęza. 
Przed budynkiem Zakonu Bernardynów figura Matki Boskiej Rzeszowskiej.
Charakterystycznym dla Rzeszowa pomnikiem jest Pomnik Czynu Rewolucyjnego, który graniczy z Klasztorem Bernardynów. Jego autorem jest Marian Konieczny (twórca warszawskiej Nike). Pomnik budzi wiele kontrowersji. Co jakiś czas pojawiają się plany jego zburzenia.
Jest to jednak bardzo dobry punkt orientacyjny miasta i osobiście jestem za jego utrzymaniem :) Pełen ekspresji pomnik bardzo dobrze się fotografuje.

Wiersz o wiośnie dla dzieci: Majowe głowy

Majowe głowy

Pada deszczyk majowy
na trochę smutne głowy.

Smutki szare odlatują,
w głowach radości kiełkują.

Deszczyk kolory podlewa,
które  maj pozasiewał.

W głowach teraz fiołkowo!
Już nie szaro. Kolorowo!


środa, 22 kwietnia 2015

Oriental Institute Museum (Muzeum Instytutu Orientalistyki) w Chicago

Dzisiaj kolejny post związany z Chicago.
Jednym z ważniejszych miejsc, w którym można się przenieść do czasów prehistorii i poczuć się niczym mieszkaniec Egiptu, Mezopotamii czy Syrii, jest światowej sławy Oriental Institute Museum. Można tu poznać sztukę, obyczaje, historię oraz archeologię starożytnego Bliskiego Wschodu.
 Pomysłodawcą tego przedsięwzięcia był amerykański archeolog i historyk James Henry Breasted, który przez długi czas dążył do ustanowienia aktywnego instytutu badawczego nad rozwojem dawnych cywilizacji. Stało się to możliwe dzięki nawiązaniu współpracy z Johnem D. Rockefellerem Jr., który wykorzystał swoje wpływy i przekazał pewną kwotę na budowę, oraz dotacjom Uniwersytetu w Chicago. Maj 1919 był przełomową datą powstania Instytutu..
Muzeum Instytutu Orientalistyki mieści się w budynku zaprojektowanym w stylu art deco. Budowę ukończono w 1930 roku i od tego czasu instytucja  cieszy się ogromnym zainteresowaniem nie tylko wśród mieszkańców Chicago i studentów wydziału orientalistyki, lecz także gości z Europy czy Azji.
 Archiwum fotograficzne, rzeźby ówczesnych ludzi i bóstw, płótna, płaskorzeźby, gliniane tabliczki z różnym rodzajem pierwotnego pisma, zwoje papirusowe, monumentalne pomniki, perskie skarby, kamienie z wyrytymi napisami i różnorodne elementy sztuki dekoracyjnej obrazują starożytną rzeczywistość.
 Eksponaty, które prezentuje Oriental Institute Museum, pochodzą bezpośrednio z wykopalisk archeologicznych; nie były kupowane. Dzięki temu można mieć pewność, że są to autentyczne przedmioty.

środa, 15 kwietnia 2015

Park im. dra Henryka Jordana w Krakowie

Park Jordana to najsłynniejszy krakowski park. Został założony w 1889 roku przez Henryka Jordana, krakowskiego lekarza i był pierwszym w Europie otwartym ogrodem gier i zabaw dla dzieci. Położony jest przy al. 3 Maja, w bezpośrednim sąsiedztwie Błoń, Miasteczka Studenckiego AGH i Stadionu Miejskiego, na którym swoje mecze rozgrywa piłkarski zespół Wisły Kraków.

Przed wejściem znajduje się tablica z przesłaniem parku: "Park imienia dra Henryka Jordana. Zabawy fizyczne na świeżym powietrzu są znakomitym środkiem wyrabiania i utrzymania sił żywotnych oraz zdrowia. Maj 1889".
Park powstał w 1889 roku z inicjatywy doktora Henryka Jordana. Utworzono go na terenie błoń czarnowiejskich w miejscu dawnej wystawy rolniczo-przemysłowej. Po uregulowaniu rzeki Rudawy, posadzeniu drzew i krzewów oraz ustawieniu drewnianych pawilonów otwarto park wraz z boiskami, przyrządami gimnastycznymi i placami do zabaw sportowych.

Początkowo do parku wchodziło się przez mostek na Ciepłej Wodzie. Znajdowała się tam drewniana brama z napisem "Miejski Park Dra Jordana". Dalej stała mleczarnia Eweliny Dobrzyńskiej, gdzie serwowano mleko, następnie wznosił się pawilon gimnastyczny z halą i werandą. Ćwiczenia sportowe odbywały się tu tylko latem. Wyróżniający się gimnastycy otrzymywali od Henryka Jordana książeczki oszczędnościowe z wkładem 5 guldenów. Naprzeciw pawilonu gimnastycznego, w altanowej rotundzie, koncertowała orkiestra. W małym drewnianym domku pomieszczono magazyn sprzętu sportowego i ogrodniczego. Na prawo od wejścia urządzono dla dzieci labirynt składający się z poplątanych ścieżek. Dalej stał domek dozorcy, który o zmroku przed zamknięciem obchodził park z ręcznym dzwonem, nawołując spacerowiczów do wyjścia.
Rada miejska nadała kompleksowi imię profesora Jordana. Do roku 1914 w parku Jordana zamieszczono 46 popiersi sławnych polskich poetów, uczonych, pisarzy i samego Jordana. Początkowo popiersia ustawiano wokół centralnego, kolistego placu na środku parku. Popiersia kute były w marmurze tyrolskim z Lass, odpornym na krakowskie warunki atmosferyczne. Pomniki zaczęto ustawiać na przełomie lat '80 i '90 XIX wieku. W roku 1900 było ich już 31.
Obecnie na terenie parku znajduje się 49 pomników. Niektóre z nich przestawiają całkiem współczesne, powojenne postaci; były one sukcesywnie dodawane od lat 90. XX wieku.
W czasie wojny uległy zniszczeniu piękne aleje grabowe. Popiersia zostały ukryte. Jednak chyba nie wszystkie przetrwały, skoro przed II wojną było ich 46, a teraz jest 49.
Kiedyś w parku mieściły się korty tenisowe, pływalnia i ślizgawka. Planem zajęć prowadzonych w parku, dobieraniem przewodników i grup oraz pogadankami na temat polskiej historii zajmował się sam Henryk Jordan. Podobne ogrody, na wzór krakowskiego, zaczęto tworzyć także w innych miastach: Jarosławiu, Lwowie, Nowym Sączu, Tarnopolu i Warszawie. Nazywano je ogrodami jordanowskimi.
Park można podzielić na dwie części: "dostojną", z popiersiami wybitnych Polaków, i rekreacyjną, sportową.
Już od wielu lat w tym parku można usiąść na trawie właściwie w każdym miejscu (w innych parkach stało się to normą dużo później).
Dzieci mogą się przejechać pociągiem "na kółkach":
W niewielkim stawie można popływać kajakiem, rowerem wodnym czy motorówką, aby nabrać wprawy przed wakacjami. Jest to przeznaczone głównie dla dzieci.
Kawiania "Jordanówka" znajduje się przy wejściu do parku.
Dla mnie osobiście najbardziej wartościowym elementem parku są popiersia, zwłaszcza te, które powstały na przełomie 19 i 20 wieku. Wspaniały pomysł Jordana, wspólne uprawianie sportu - to już tylko wspomnienie. Teraz każdy robi to na własną rękę.