niedziela, 27 marca 2011

Wiersze ortograficzne dla dzieci z h i ch: Harde charty, Mucha i plucha

Harde charty            

Pojechały chude charty
w chmurne góry hop! na narty.
Będą hulać hopsasa,
skakać, hasać, hejże ha!

Lubi harce hardy chart.
Chociaż chudy, ale chwat.
Będzie heca, że aż strach,
bo zbyt hardo skacze chart.

Mucha i plucha
                       
Siadła mucha na poduchach
na mym łóżku koło ucha:
zawierucha dziś i plucha –
i na zimne łapki chucha.
Nie masz w domu swym kożucha?
albo chociaż pół fartucha?
żebym zawsze była sucha,
nawet wtedy, gdy jest plucha.

Wygrzebałam się spod poduch
i przyniosłam musze kożuch –
tyci kożuch, dla malucha,
bo niewielka przecież mucha.
I od ucha aż do ucha
uśmiech ma na buzi mucha,
bo niegroźna już jest plucha
i udawać może zucha.






















Zapraszam do przeczytania innych wierszyków ortograficznych z ż i rz, z ó i u we wcześniejszych postach.

środa, 23 marca 2011

Koronowany obraz Matki Boskiej Piaskowej w Krakowie

Pierwszy koronowany w Krakowie obraz Matki Boskiej Piaskowej znajduje się w Kościele Karmelitów Trzewiczkowych na Piasku przy ul. Karmelickiej 19. Matka Boska Piaskowa jest nazywana również Panią Krakowa.

Skąd wzięła się nazwa „Piaskowa” i „Piasek”? W 1074 roku książę Władysław Herman zachorował na dziwną chorobę nosa, która była przykrą dolegliwością i objęła nie tylko nos, ale też twarz. Władysław Herman zwrócił się z prośbą o pomoc do Matki Boskiej. Wkrótce miał sen. Przyśniła mu się Matka Boska, która obiecała mu pomóc. Nakazała jednak, żeby zebrał swoją świtę i udał się na przedmieścia Krakowa. Ma iść drogą tak długo, aż poczuje zapach fiołków. Piaskiem, na którym rosną fiołki, ma przetrzeć twarz. Udał się książę w drogę, tak jak nakazała mu Matka Boska, odnalazł miejsce, w którym rosły fiołki. Przetarł twarz piaskiem i wyzdrowiał. Z tej właśnie legendy wywodzi się  nazwa „Piasek” i „Piaskowa”.

Obraz Matki Boskiej Piaskowej został namalowany na ścianie kościoła przez nieznanego zakonnika-karmelitę pod koniec 15 wieku. Legenda głosi, że zakonnik zostawił pewnego wieczora obraz niedokończony i udał się na modlitwę. Następnego dnia okazało się, że obraz został całkowicie ukończony niewidzialną dłonią. Od tego czasu zaczął się szerzyć kult Matki Boskiej Piaskowej. Każdy chciał zobaczyć obraz, który w cudowny sposób został zakończony. Kaplicę do obrazu dobudowano w 17 wieku.

Przed tym obrazem modliła się królowa Bona, królowie z dynastii Wazów. Również Jan III Sobieski modlił się tu w czerwcu 1683 roku przed bitwą pod Wiedniem. Po zwycięstwie ofiarował wota dziękczynne.

W 1764 roku papież Klemens XIII wydał zgodę na koronację obrazu, ale do koronacji nie doszło z różnych względów. Jednym z powodów był brak pieniędzy na koronę dla Matki Boskiej - Karmelici Trzewiczkowi nie mieli na to funduszy.
Ostatecznie obraz został ukoronowany 8 września 1883 roku przez arcybiskupa Albina Dunajewskiego.
Koronę zaprojektował Jan Matejko, który w tym kościele brał ślub.

Koral, którym są spięte szaty Maryi, symbolizuje przyszłą mękę Jezusa.

Zgromadzenie Karmelitów Trzewiczkowych powstało na początku 13 wieku. Do Polski zostało sprowadzone przez Królową Jadwigę i Władysława Jagiełłę.

zdjęcie ze strony wikipedia.pl

Plik:Krakow-kosciol Nawiedzenia NMP MB Piaskowa.jpg
Pierwszy koronowany w Krakowie obraz Matki Boskiej Piaskowej w bazylice Nawiedzenia NMP przy ul. Karmelickiej

piątek, 18 marca 2011

Wiersze ortograficzne dla dzieci z u i ó: Bzdurki z chmurki, Krasnoludki, Spór wśród pól

Bzdurki z chmurki              

Uleciały bzdurki z chmurki
na podwórko małej Ulki,
tam, gdzie pasły się krasulki
i skubały ziarnka kurki.

Zobaczyła to mamulka:
nie pozwolę, by ma córka
plotła bzdurki z bzdurną bzdurką –
jam mamulką! rządzę córką!

Zabierajcie swe pazurki,
uciekajcie aż za górki,
za wysokie grube murki –
precz pazurki od mej Ulki!

Zasmucone więc te bzdurki
założyły bzdurek chórki
i śpiewają teraz z chmurki
piękniej nawet niż kukułki –
dla dziewczynki, małej Ulki.

Krasnoludki

W ślicznym ogródku, tuż obok budki
rosną niebieskie cud niezabudki.
W żółtej tej budce, gdzie niezabudki,
mają mieszkanko malutkie ludki.
W krasnych kubraczkach to krasnoludki,
z miłej bajeczki – nie ufoludki.
Przychodzą do nich rude kogutki
oraz z długimi dzióbkami dudki.
Zjadają pyszny obiad malutki,
potem w ogródku rzucają rzutki.
Płyną minutki, dzień taki krótki,
bawić się jeszcze chcą krasnoludki.
Więc zamykają budkę na kłódkę,
idą nad strumyk, wsiadają w łódkę.
Na łódce nucą urocze nutki
i wypłakują malutkie smutki.
Smutki, że wieczór jest taki krótki
i wkrótce wracać trzeba do budki.




















Spór wśród pól
                       
Dnia pewnego pośród pól
wół i muł toczyli spór:
co smaczniejsze, miód czy sól?
może spór rozstrzygnie król.
Król pokazał ręką ul –
miód smaczniejszy niźli sól,
solą jam się kiedyś struł,
wolę miodek, ten od pszczół.

Aż tu nagle z dzikich gór,
hen, z daleka, aż zza chmur
biegnie truchtem dziki muł:
o co spór ten? miód czy sól?
sól wyborna – rzecze muł –
miodem jam się kiedyś struł.

I ogłasza tedy król:
więc jest remis: pół na pół,
pół ma miód i pół ma sól!
miód nie wygrał ani sól.


niedziela, 13 marca 2011

Kościół Bożego Ciała w Krakowie

Jest jednym z kościołów na Kazimierzu. Kazimierz w 1335 r. był lokowany przez Kazimierza Wielkiego; początkowo był miastem chrześcijańskim; w akcie lokacyjnym nie ma żadnej wzmianki o Żydach. Dopiero pod koniec 15 wieku sprowadzono tu Żydów.

Jak powstał kościół Bożego Ciała? Legenda głosi, że około 1347 r. złodzieje ukradli monstrancję z hostią z kościoła Wszystkich Świętych. Jednak gdy się zorientowali, że monstrancja nie jest złota – jak przypuszczali – tylko pozłacana, porzucili ją we wsi Bawół. Po  pewnym czasie okoliczni mieszkańcy zauważyli  światło niewiadomego pochodzenia, które - jak się potem okazało - promieniowało z monstrancji. Powiadomili o tym biskupa Bodzantę. Wieść doszła również do króla Kazimierza Wielkiego, który postanowił we wsi Bawół zbudować kościół.

Jest to typowy kościół gotycki, bazylikowy. Można powiedzieć, że jest podwójną bazyliką – ze względu architektonicznego (ma korpus 3-nawowy, a nawa środkowa jest wyższa od naw bocznych) oraz ze względów religijnych (otrzymał tytuł bazyliki, który nadawano tylko kościołom zasłużonym).

Pełnił funkcję fary miasta Kazimierza. Jego budowę zakończono w 1405 r. Wtedy to król Władysław Jagiełło sprowadził tu zakon kanoników regularnych laterańskich (dawniej zwani bożo ciołkami), który przejął parafię i opiekuje się nią do dziś.

Zbudowany jest w typie filarowo-szkarpowym, charakterystycznym dla Krakowa. Ma sklepienie krzyżowo-żebrowe, charakterystyczne dla gotyku.

Witraże z pierwszego okresu zostały zniszczone (podobnie jak w pozostałych kościołach Krakowa). W prezbiterium znajduje się jedno okno, w którym zebrano wszystkie witraże, które  się zachowały z tamtego okresu. Obecne witraże pochodzą z czasów secesji.

W latach 30. 17 wieku dokonano przebudowy wnętrza kościoła. Wtedy na miejsce ołtarza gotyckiego postawiono nowy ołtarz w stylu manierystycznym (manieryzm to ostatnia faza renesansu). Obraz w ołtarzu głównym nosi tytuł „Pokłon pasterzy” (znany też jako „Adoracja pasterzy”); w górnej części ołtarza obraz: „Zdjęcie z Krzyża”.
Z tego samego okresu pochodzą manierystyczne stalle, jedne z najpiękniejszych w Krakowie. Jest w nich 70 miejsc, mają 2 rzędy. Między kolumnami umieszczono rzeźby świętych papieży; są tu też obrazy przedstawiające świętych i błogosławionych.

Na uwagę zasługuje ambona w kształcie łodzi oraz obrazy Tomasza Dolabelli.
Z tego samego okresu pochodzi też wieża (70 m) i 3 kruchty wejściowe.

W kościele znajduje się nagrobek św. Stanisława Kazimierczyka (ur. w 1433 r.). Był obywatelem Kazimierza; nazywał się Sołtys; wstąpił do zakonu kanoników regularnych; był znanym kaznodzieją i spowiednikiem; opiekował się tez chorymi; zaraził się od nich i zmarł w opinii świętości ( w 15 wieku 6 osób zmarło w Krakowie w opinii świętości). W 1993 r. był beatyfikowany przez papieża Jana Pawła II, a w 2010 kanonizowany przez Benedykta XVI.

zdjęcia ze strony wikipedia.pl

Plik:Bazylika Bożego Ciała w Krakowie 1.jpg
Widok od strony placu Wolnica
Plik:Krakow BozegoCiala view.JPG
Nawa główna kościoła Bożego Ciała na Kazimierzu

niedziela, 6 marca 2011

Wit Stwosz w Krakowie

Wit Stwosz (Veit Stoss) pochodził ze Szwabii, urodził się około 1447 roku (dokładna data jego urodzin nie jest znana; zmarł w 1533 roku w Norymberdze). W 1477 przyjechał do Krakowa na pokaz ołtarza do Kościoła Mariackiego i jego projekt został zaakceptowany.

Jest to największy zachowany gotycki rzeźbiony ołtarz w środkowej Europie. Głównym tematem ołtarza jest Zaśnięcie Matki Boskiej (takie jest wezwanie Kościoła Mariackiego). Szafa jest wykonana z drewna dębowego, a postacie z drewna lipowego. Przeważają kolory: niebieski i złoty, bo one w średniowieczu symbolizowały Niebo.

Za wykonanie ołtarza zapłacono Stwoszowi tyle, ile wynosił całoroczny budżet miasta Krakowa. Pracował nad ołtarzem 12 lat; 19 lat przebywał w Krakowie, tu przeżył najpiękniejsze lata swego życia z żoną i dziećmi. Mieszkał przy ulicy Grodzkiej (obecnie nr 39).

Po powrocie do Norymbergii przestało mu się dobrze układać w życiu – spotkało go pasmo nieszczęść finansowych i osobistych (śmierć ukochanej żony). Jeden z jego synów Stanisław  Stwosz pozostał w Krakowie do końca życia, pracując jako rzeźbiarz.

Najbardziej charakterystyczna cechą twórczości Stwosza są nienaturalnie łamane szaty postaci (fałdy i zmarszczenia).

W Kościele Mariackim znajduje się też inne dzieło Stwosza - kamienny krucyfiks ( w prawej nawie) wyrzeźbiony w 1491 roku, przedstawiający Jezusa już po śmierci.

W Muzeum w Pałacu Biskupa Erazma Ciołka znajduje się płaskorzeźba Chrystus w Ogrójcu, która pochodzi z dawnego cmentarza przy Kościele Mariackim. Na jednej z kamienic przy Placu Mariackim znajduje się obecnie kopia tej płaskorzeźby.
W 1492 roku wyrzeźbił nagrobek króla Kazimierza Jagiellończyka, który jest wyjątkowym arcydziełem. Nagrobek to dzieło Stwosza, baldachim został wykonany przez jego uczniów. Ukazał króla w chwili śmierci.

W kościele Dominikanów znajduje się płyta, płaskorzeźba poświęcona Kallimachowi (wychowawca synów Kazimierza Jagiellończyka), odlana w Norymberdze w warsztacie Vischerów w 1506 r., zaprojektowana przez Stwosza, mająca już częściowo cechy renesansu.

W Muzeum w Pałacu Biskupa Erazma Ciołka znajdują się trzy inne rzeźby wykonane prze Stwosza: drewniany krucyfiks wykonany dla celów prywatnych, do prywatnych pobożności, oraz dwie rzeźby rycerzy (fragment większej całości) pilnujących Grobu Pańskiego, wyrzeźbione na czas Świąt Wielkanocnych.

W kaplicy Czartoryskich na Wawelu znajduje się praca syna Stanisława – ołtarz szafowy z ukrzyżowaniem Chrystusa.
Plik:Wit Stwosz Ogrojec.jpg
Płaskorzeźba "Chrystus w Ogrodzie Oliwnym" z dawnego cmentarza przy Kościele Mariackim, obecnie przechowywana w Muzeum w Pałacu Biskupa Erazma Ciołka
Odnowiona płaskorzeźba na jednej z kamienic przy placu Mariackim "Chrystus w Ogrodzie Oliwnym"
 (grudzień 2015)
 Płaskorzeźba poświęcona Kallimachowi w Kościele Dominikanów w Krakowie
Kamienny krucyfiks, zwany krucyfiksem Slackera od nazwiska fundatora, w Kościele Mariackim